Vanaf welk moment heb ik recht op een advocaat?

Vanaf welk moment heb ik recht op een advocaat?

De Europese wetgever heeft niet precies aangegeven op welk moment u als verdachte recht heeft op een advocaat. In elk geval staat vast dat u ook al in de voorfase van het strafproces (dus als het vooronderzoek door de politie nog in volle gang is) al recht heeft op rechtsbijstand.

De hoogste rechterlijke instantie in Nederland, de Hoge Raad, heeft bepaald dat u in principe geen recht heeft op rechtsbijstand bij het eerste politieverhoor.

Op het moment dat u in verzekering gesteld wordt (u wordt na een verhoor dus niet weer vrijgelaten), heeft u volgens de wet recht op een advocaat. Als u zelf geen advocaat heeft, krijgt u min of meer automatisch een advocaat toegewezen.

In vaktaal zegt men dat u een advocaat krijgt ‘toegevoegd'. De advocaat die aan u wordt toegewezen is een deelnemer aan de zogenaamde piketregeling.

Piketregeling

De piketregeling is eigenlijk een soort samenwerkingsverband van een groot aantal advocaten die bij toerbeurt ‘dienst hebben' en oproepbaar zijn op het moment dat een verdachte behoefte heeft aan rechtsbijstand.

Alle advocaten die deelnemen aan de piketregeling moeten voldoen aan bepaalde inschrijvingsvoorwaarden voor de toelating tot de piketdienst. Om toegelaten te worden tot de piketdienst dient de advocaat een strafpiketcursus gevolgt te hebben en moet de advocaat met een ervaren advocaat tenminste drie keer hebben meegelopen met piketdiensten en voorgeleidingen.

Daarnaast dient de advocaat geslaagd te zijn voor het examen straf- en strafprocesrecht. Hierdoor heeft u als verdachte een zeker houvast dat uw piketadvocaat een bepaalde minimum kwaliteit bezit. Het aanbod van piketadvocaten is ondanks deze voorwaarden divers.

De ene piketadvocaat werkt bijvoorbeeld al jaren bij een groot strafrechtkantoor en is gespecialiseerd in strafrecht. Een andere piketadvocaat is net zijn eigen kantoor begonnen en behandeld naast strafzaken ook tal van andere zaken.

U hoeft niet zelf voor uw piketadvocaat te zorgen. Het systeem van de piketregeling treedt automatisch in werking op het moment dat u door de (hulp)officier van justitie in verzekering bent gesteld. Deze (hulp)officier van justitie doet melding van uw inverzekeringstelling bij de zogenaamd piketcentrale van de Raad voor Rechtsbijstand.

De piketcentrale geeft deze melding door aan een piketadvocaat die op dat moment dienst heeft. Alle ingeschreven piketadvocaten hebben bij toerbeurt dienst, ook in de weekenden.

De piketcentrale maakt een rooster zodat alle aangesloten advocaten precies weten wie op welke dag ‘piketdienst' heeft. Nadat de piketadvocaat de melding ontvangen heeft, zal hij u zo snel mogelijk op het politiebureau (of waar u zich maar voor verhoor bevindt) bezoeken.

Voorkeursmelding

Als u een vaste advocaat heeft die op de dag dat u in verzekering wordt gesteld geen piketdienst heeft, maar die normaal gesproken wel aan de piketregeling deelneemt, dan kunt u aangeven dat u rechtsbijstand wenst van die betreffende advocaat.

Die advocaat krijgt dan een zogenaamde voorkeursmelding van de piketcentrale binnen.

Gekozen advocaat

Als u een vaste advocaat heeft die niet deelneemt aan de piketregeling, dan zal deze advocaat u alleen bijstaan op basis van het uurtarief dat hij hanteert.

Maakt u namelijk gebruik van een piketadvocaat (eventueel op voorkeursbasis), dan hoeft u voor de rechtsbijstand in de zogenaamde piketfase niets te betalen.

Wacht met verklaren tot u uw (piket)advocaat spreekt

Als u bent aangehouden door de politie, weet uw (piket)advocaat uiteraard nog van niets. Uw (piket)advocaat krijgt van deze aanhouding geen melding.

U bent misschien behoorlijk van slag en u krijgt ook nog eens te horen dat u in verzekering gesteld wordt. U heeft nog geen advocaat gezien of gesproken, maar de politie mag en kan u wel verhoren.

In veel gevallen is het dan verstandig om u te beroepen op uw zwijgrecht en (nog) geen verklaring(en) af te leggen totdat u met een advocaat gesproken hebt.

Let op: een zwijgende houding kan er toe leiden dat de politie u langer vasthoudt. Maar bedenk dat het soms verstandiger is om in deze fase iets langer vast te zitten en te zwijgen, dan een verklaring af te leggen die er uiteindelijk toe leidt dat u mogelijk nog veel langer vast komt te zitten.

Hierbij geldt hoe ernstiger de strafzaak, des te groter zijn de belangen en des te meer redenen om geen verklaringen af te leggen totdat u een advocaat gesproken heeft.

Bij een moordzaak is uw belang om u te beroepen op uw zwijgrecht natuurlijk veel groter dan dat u verdacht wordt van diefstal van een pak scheermesjes.